Häzirki wagtda ylmy ösüşiň täze tapgyry akylly ulgamlaryň giňden ornaşdyrylmagy bilen häsiýetlendirilýär. Sanly tehnologiýalaryň çalt depginde ösmegi netijesinde maglumatlary diňe ýygnamak we saklamak bilen çäklenmän, eýsem olary seljerip, özbaşdak karar kabul edip bilýän ulgamlar döredilýär. Bu ýagdaý informatika, matematika we statistika ýaly ylmy ugurlaryň birleşmegi arkaly täze mümkinçilikleri açýar.
Akylly ulgamlar, esasan, emeli aň we maşyn öwrenişi tehnologiýalaryna esaslanýar. Bu ulgamlar uly möçberli maglumatlary seljerip, olaryň arasynda gizlin baglanyşyklary ýüze çykarmaga mümkinçilik berýär. Mysal üçin, saglygy goraýyş ulgamynda keselleri irki tapgyrda anyklamak, maliýe pudagynda töwekgelçilikleri bahalandyrmak ýa-da ulag ulgamynda hereketi awtomatiki dolandyrmak ýaly meseleler akylly algoritmleriň kömegi bilen üstünlikli çözülýär. Şeýle mümkinçilikler ylmy ösüşiň diňe teoretiki däl, eýsem amaly taýdan hem ýokary derejä çykandygyny görkezýär.
Ylmy barlaglar akylly ulgamlaryň netijeliliginiň ýokarydygyny tassyklaýar. Olar maglumatlary seljermekde ýokary tizligi we takyklygy üpjün edýär hem-de täze maglumatlaryň esasynda öz işini yzygiderli kämilleşdirýär. Bu aýratynlyk “öwrenýän ulgamlar” düşünjesini öňe çykarýar, ýagny ulgamlar diňe bir berlen programmalar boýunça işlemeýär, eýsem tejribe toplap, özüni ösdürýär. Şeýle çemeleşme häzirki zaman ylmy ösüşiniň möhüm aýratynlyklarynyň biridir.
Akylly ulgamlaryň ornaşdyrylmagy dürli pudaklarda düýpli özgertmelere getirýär. Senagatda awtomatlaşdyrylan önümçilik, şäher dolandyryşynda “akylly şäher” konsepsiýasy, hyzmat ulgamynda sanly platformalar — bularyň ählisi akylly ulgamlaryň netijeli ulanylýandygyny görkezýär. Şeýle ösüşler diňe bir öndürijiligi ýokarlandyrman, eýsem adam durmuşynyň hilini hem gowulandyrýar.
Aýgül BABAÝEWA,
Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we
informatika institutynyň talyby.
Teswirler