Sanly tehnologiýalaryň çalt ösüşi biomedisina bilim ulgamynda düýpli özgertmelere getirdi. Bu innowasiýalaryň arasynda wirtual hakykat (VR) tehnologiýasy çylşyrymly biomedikal ulgamlary öwrenmekde netijeli gural hökmünde öňe çykýar. Sanly biomedisina okuw prosesi hasaplaýyş serişdelerini, simulýasiýa gurşawlaryny we immersiw tehnologiýalary birleşdirip, talyplara we hünärmenlere interaktiw hem-de nazary bilim mümkinçiliklerini döredýär. Hususan-da, VR ulanyjylara biomedikal enjamlaryň gurluşyny we işleýşini giňişleýin hem-de anyk öwrenmäge şert döredýär.
Wirtual hakykat (VR) üç ölçegli interaktiw gurşawy üpjün edip, ulanyjylara biomedikal enjamlaryň sanly modelleri bilen işleşmäge mümkinçilik berýär. Adaty okuw usullary, esasan, kitaplara we durnukly şekillere esaslanýan bolsa, VR enjamlaryň içki gurluşyny dinamiki görnüşde öwrenmäge şert döredýär. Bu aýratynlyk biomedikal inženerçilikde aýratyn möhümdir, sebäbi MRT enjamlary, protezler we implantlar ýaly ulgamlaryň gurluşy örän çylşyrymlydyr.
VR simulýasiýalary arkaly ulanyjylar enjamlary böleklere bölüp, gaýtadan ýygnap, olaryň işleýşini hakyky wagtda synlap bilýärler. Şeýle çemeleşme mehaniki, elektrik we biologik komponentleriň özara baglanyşygyny has gowy düşünmäge ýardam berýär.
Wirtual hakykat (VR) häzirki wagtda biomedikal enjamlary ulanmak we hyzmat etmek boýunça okuwlarda giňden peýdalanylýar. Lukmançylyk ugrunda bilim alýan talyplar we inženerler hirurgiki gurallary, diagnostik enjamlary we ýaşaýyş goldaw ulgamlaryny howpsuz ýagdaýda simulýasiýa arkaly öwrenip bilýärler. Bu ýagdaý çykdajylary azaltmaga we okuw prosesiniň howpsuzlygyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär.
Şeýle hem Wirtual hakykat (VR) seýrek duş gelýän ýa-da çylşyrymly ýagdaýlary simulýasiýa etmek üçin amatly gurşaw döredýär. Bu bolsa hünärmenleri gyssagly ýagdaýlara taýýarlamakda aýratyn möhümdir. Senagatda bolsa Wirtual hakykat (VR) biomedikal enjamlaryň taslamalaşdyrylmagynda, synag edilmeginde we kämilleşdirilmeginde ulanylýar.
Wirtual hakykat arkaly sanly biomedisina öwrenişi häzirki zaman bilim ulgamynda möhüm öňegidişlikdir. Immersiw we interaktiw gurşaw arkaly bu tehnologiýa biomedikal enjamlaryň gurluşyny we işleýşini has çuňňur öwrenmäge mümkinçilik berýär. Geljekde Wirtual hakykat (VR) tehnologiýasynyň giňden ornaşdyrylmagy bilen biomedisina taýýarlygynyň hili ýokarlanyp, saglygy goraýyş ulgamynyň netijeliligi artar.
Mekan TOÝJANOW,
Türkmenistanyň Oguz han adyndaky inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň mugallymy
Ogulnabat TAJIBAÝEWA,
Türkmenistanyň Oguz han adyndaky inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň talyby.
Teswirler