Suw ýaşaýşyň, oba hojalygynyň we azyk bolçulygynyň esasy çeşmesi. Şonuň üçin ony tygşytly peýdalanmak, suw ýitgilerini azaltmak we tebigy deňagramlylygy goramak Merkezi Aziýa ýurtlary üçin aýratyn ähmiýete eýedir. 2026-njy ýylyň 7-nji oktýabrynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Amyderýanyň we Syrderýanyň suw serişdelerini rejeli ulanmak meselelerine bagyşlanan ýokary derejeli duşuşyk geçirildi. Oňa sebitiň degişli ministrlikleriniň ýolbaşçylary we suw hojalygy boýunça bilermenler gatnaşdy.
Duşuşygyň esasy maksady Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda suw serişdelerini netijeli ulanmak boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmek we bilelikdäki tagallalary utgaşdyrmakdan ybarat boldy. Sebitde ilatyň köpelmegi, howanyň üýtgemegi we buzluklaryň eremegi suw serişdelerine bolan talaby artdyrýar. Şu şertlerde derýalaryň suwuny ylmy taýdan esaslandyrylan we rejeli peýdalanmak durnukly ösüşiň möhüm şertleriniň biridir.
Ara alyp maslahatlaşmalarda suw hojalyk infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak we suw tygşytlaýjy tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berildi. Hususan-da, damjalaýyn suwaryş usullaryny ulanmak, suw akabalarynda ýitgileri azaltmak hem-de derýalaryň suw akymyny hasaba almak işlerini sanlylaşdyrmak ýaly ugurlar bellenildi.
Bu meseleler oba hojalygy üçin aýratyn ähmiýete eýedir. Suwarymly ekerançylykda suwuň dogry paýlanylmagy diňe bir hasylyň derejesine däl, eýsem topragyň ýagdaýyna hem täsir edýär. Suwuň aşa köp ulanylmagy topragyň şorlaşmagyna, netijede bolsa ýerleriň hasyllylygynyň peselmegine getirip biler. Şonuň üçin suw tygşytlaýjy tehnologiýalar bilen bir hatarda, topragy goramak we suwaryş ulgamlaryny talabalaýyk dolandyrmak hem möhüm wezipelerdir.
Duşuşykda topragyň şorlaşmagynyň öňüni almak, çölleşmä garşy göreşmek we ekologiýa taslamalaryny bilelikde durmuşa geçirmek meseleleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle-de Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň we döwletara suw hojalyk düzümleriniň işini kämilleşdirmegiň ähmiýeti bellenildi.
Suw serişdelerini dolandyrmak diňe bir tehniki mesele däl. Ol tebigaty goramak, oba hojalygyny ösdürmek we geljek nesilleriň ýaşaýyş şertlerini üpjün etmek bilen berk baglanyşyklydyr. Şonuň üçin ylmy barlaglaryň netijelerini ulanmak, suw hojalygy hünärmenleriniň tejribesini artdyrmak we sebitiň ýurtlarynyň arasynda maglumat alyşmak möhüm ähmiýete eýedir.
«Awazada» geçirilen duşuşyk suw serişdelerini rejeli peýdalanmak boýunça sebit hyzmatdaşlygynyň ähmiýetini ýene bir gezek görkezdi. Suw tygşytlaýjy usullaryň giňden ornaşdyrylmagy, tebigy baýlyklaryň ylmy esasda dolandyrylmagy we ekologiýa meselelerine toplumlaýyn çemeleşilmegi Merkezi Aziýanyň oba hojalygynyň hem-de daşky gurşawynyň durnukly geljegi üçin möhüm şertler bolup durýar.
Sona Awişewa,
S.A. Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk
uniwersitetiniň Agroekologiýa fakultetiniň mugallymy
Teswirler