Häzirki wagtda dünýä ösüşiniň täze tapgyry emeli aň tehnologiýalarynyň giňden ornaşdyrylmagy bilen baglanyşyklydyr. Sanly döwürde kemala gelen ýaşlar maglumat bilen işleşmegi gündelik endige öwrüp, emeli aňy diňe bir ulanman, eýsem ony döredýän we kämilleşdirýän esasy güýç hökmünde çykyş edýärler. Bu tehnologiýalar ýaşlaryň pikirleniş derejesini ýokarlandyryp, olaryň innowasion mümkinçiliklerini giňeldýär we jemgyýet ösüşinde möhüm orny eýelemegine şert döredýär.
Ýaşlaryň emeli aň bilen gatnaşygy, esasan, bilim almak we döredijilik işleri arkaly ýüze çykýar. Häzirki wagtda ýaşlar programmirleme, maglumatlary seljermek, sanly dizaýn, algoritmik pikirleniş ýaly ugurlary çalt özleşdirýärler. Emeli aň bu bilimleriň netijeliligini artdyrmak bilen, ýaşlara täze çäkleri açýar. Bir wagtyň özünde köp mukdardaky maglumatlary derňemek, täze pikirleri öňe sürmek we meseleleri özboluşly çözmek ýaşlaryň innowasion mümkinçilikleriniň aýdyň mysalydyr.
Emeli aň ýaşlar üçin täze mümkinçilikler bilen bir hatarda täze jogapkärçiligi hem döredýär. Innowasiýa diňe täze pikir däl, eýsem jemgyýete peýda getirýän çözgütdir. Ýaşlar emeli aň arkaly ykdysadyýetde, bilimde, saglygy goraýyşda, energetikada we ekologiýa ulgamynda möhüm taslamalary durmuşa geçirip bilýärler. Şeýle taslamalar diňe bir tehniki üstünlik bolman, eýsem sosial ösüşiň hem möhüm bölegine öwrülýär. Bu ýagdaý ýaşlaryň jemgyýetçilik jogapkärçiligini artdyrýar we olaryň döwlet ösüşindäki ornuny has-da berkidýär. Innowasion mümkinçilikleriň açylmagynda döwlet tarapyndan döredilýän şertleriň ähmiýeti aýratyn uludyr. Ýaşlara bildirilýän ynam, bilim mümkinçilikleriniň giňeldilmegi, taslama bäsleşikleriniň, startap meýdançalarynyň döredilmegi emeli aň bilen meşgullanýan ýaşlaryň öňünde täze ýol açýar. Şeýle şertlerde ýaşlar diňe bir daşary ýurt tejribesini öwrenmek bilen çäklenmän, eýsem milli aýratynlyklara laýyklykda täze çözgütleri döredýärler. Bu bolsa innowasiýanyň milli ösüş bilen sazlaşykly bolmagyny üpjün edýär.
Emeli aň ýaşlaryň döredijilik mümkinçiliklerini diňe tehniki ugurda däl, eýsem pikirleniş medeniýetinde hem ösdürýär. Logiki analiz, analitiki çemeleşme, uzak möhletleýin çaklama ýaly häsiýetler ýaşlaryň şahsy ösüşine oňyn täsir edýär. Şeýle häsiýetler bolsa geljekde ýolbaşçy, alym, inžener ýa-da telekeçi hökmünde kemala gelýän ýaşlaryň jemgyýet üçin has peýdaly bolmagyna ýol açýar.
Şeýle-de emeli aň ýaşlaryň arasynda hyzmatdaşlyk medeniýetini ösdürýär. Bir taslamanyň üstünde topar bolup işlemek, dürli ugurlardan gelen bilimleri birleşdirmek, halkara derejesinde pikir alyşmak innowasion ösüşiň möhüm şertidir. Bu ýagdaý ýaşlaryň dünýä bilen açyk dialogda bolmagyna, tejribe alyşmagyna we öz mümkinçiliklerine ynamynyň artmagyna getirýär.
Emeli aň ýaşlaryň innowasion mümkinçiliklerini açýan güýçli itergi bolup çykyş edýär. Ol ýaşlaryň diňe bir geljegiň hünärmenleri däl, eýsem häzirki döwrüň döredijileri bolup kemala gelmegine şert döredýär. Emeli aň bilen pikirlenýän, döredýän we jogapkärçilik bilen hereket edýän ýaşlar ýurduň durnukly ösüşiniň, innowasion ykdysadyýetiniň we öňdebaryjy jemgyýetiniň berk binýadydyr. Geljek hut şol ýaşlaryň döredijilikli zähmeti bilen has ýagty we üstünlikli boljakdygyna şübhe ýokdur.
Atajan ROZYÝEW,
Türkmenistanyň Döwlet energetika
institutynyň mugallymy.
Teswirler