Tebigaty goramak, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak we geljek nesiller üçin arassa daşky gurşawy saklamak häzirki döwrüň iň möhüm meseleleriniň biridir. Sebäbi howanyň üýtgemegi diňe bir tebigata däl, eýsem adamlaryň gündelik durmuşyna, ykdysadyýete, oba hojalygyna we suw üpjünçiligine hem täsir edýär. Şonuň üçin bu meseleleriň çözgüdi aýry-aýry döwletleriň tagallalary bilen çäklenmän, halkara hyzmatdaşlygyny we bilelikdäki hereketleri talap edýär.
Şu maksat bilen geçirilýän möhüm halkara çäreleriň biri-de Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasyna gatnaşyjy taraplaryň 31-nji maslahaty – COP31-dir. 2026-njy ýylyň 9–20-nji noýabry aralygynda Türkiýe Respublikasynyň Antalýa şäherinde geçirilýän bu maslahat dünýäniň dürli ýurtlaryndan döwlet wekillerini, alymlary, telekeçileri, ýaşlary hem-de jemgyýetçilik guramalarynyň wekillerini bir ýere jemleýär. Duşuşyk howanyň üýtgemegine garşy göreşmekde tejribe alyşmak, ylmy garaýyşlary paýlaşmak we geljekki hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemek üçin möhüm mümkinçilik döredýär.
COP31-iň gün tertibinde howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak, onuň netijesinde ýüze çykýan ýitgileri we zyýanlary azaltmak, şeýle hem ekologik başlangyçlary maliýe taýdan goldamak ýaly meseleler aýratyn orun eýeleýär. Bu ugurlar diňe bir halkara derejesinde ylalaşyklary gazanmagyň däl, eýsem olary anyk netijelere öwürmegiň hem zerurdygyny görkezýär. Mysal üçin, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak boýunça çäreler uzak möhletleýin meýilnamalaşdyrmagy, ýerli şertleri öwrenmegi we ylmy taýdan esaslandyrylan çözgütleri durmuşa geçirmegi talap edýär.
Her bir ýurduň tebigy we geografik aýratynlyklaryna görä, ekologik meseleleriň çözgütleri hem dürli-dürli bolup biler. Türkmenistanyň şertlerinde suw we energiýa serişdelerini tygşytly peýdalanmak, topragyň hasyllylygyny goramak, tebigy baýlyklardan rejeli peýdalanmak hem-de ýerli howa şertlerine laýyklykda baglary ösdürmek möhüm ugurlar bolup durýar. Şeýle başlangyçlaryň netijeliligi bolsa öňde goýlan maksatlaryň anyk kesgitlenmegine, sarp edilýän serişdeleriň hasaba alynmagyna we alnyp barylýan işleriň yzygiderli seljerilmegine baglydyr.
Bu ugurda halkara tejribesini ýerli ylmy barlaglar we bilimler bilen utgaşdyrmak aýratyn ähmiýete eýedir. Ylmyň we döwrebap tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden peýdalanmak tebigy serişdeleriň sarp edilişini azaltmaga, ekologik töwekgelçilikleri öňünden kesgitlemäge hem-de daşky gurşawa düşýän agramy peseltmäge ýardam edip biler. Şol bir wagtyň özünde, ekologik medeniýetiň kemala getirilmegi we jemgyýetiň tebigaty goramak işlerine işjeň gatnaşmagy hem göz öňünde tutulmalydyr.
Esasan-da, ýaş nesliň bu ugurdaky düşünjesini giňeltmek we onuň başlangyçlaryny goldamak geljek üçin goýulýan möhüm maýa goýumlarynyň biridir. Ýaşlaryň ekologiýa bilen bagly bilimlere eýe bolmagy, ylmy we jemgyýetçilik taslamalaryna gatnaşmagy tebigata jogapkärçilikli garaýşyň giňden ýaýramagyna itergi berýär. Sebäbi daşky gurşawy goramak diňe hünärmenleriň ýa-da degişli edaralaryň wezipesi bolman, eýsem her bir adamyň gündelik durmuşynda berjaý etmeli borjudyr.
Tebigaty goramak bir günüň ýa-da bir döwletiň çäginde ýerine ýetirilýän iş däldir. Ol ylym, bilim, tehnologiýa, halkara hyzmatdaşlygy we jemgyýetçilik jogapkärçiligi arkaly dowamly alnyp barylmaly umumy wezipedir. Geljek nesillere ýaşaýyş üçin amatly, arassa we howpsuz dünýäni miras galdyrmak bolsa şu gün kabul edýän kararlarymyza hem-de her birimiziň edýän gündelik işlerimize baglydyr.
Tylla Myratdurdyýewa, Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň «Kuwwat» aýdym-saz we tans toparynyň
çeper ýolbaşçysy, Institutyň Ilkinji Ýaşlar
guramasynyň başlygy
Teswirler