Türkmenistanda bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, okuw-terbiýeçilik işiniň hilini ýokarlandyrmak we sanly tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu ugurda kabul edilen kanunçylyk namalary, konsepsiýalar we uzak möhletleýin strategiýalar bilim ulgamynyň ösüşini täze tapgyra çykarmaga gönükdirilendir.
Türkmenistanyň «Bilim hakynda» Kanunynyň rejelenen görnüşi bilim ulgamynyň hukuk esaslaryny kesgitleýär. Resminamada bilim almagyň görnüşleri, bilim edaralarynyň işi, döwlet bilim standartlary hem-de bilim alýanlaryň hukuklary bilen bagly esasy düzgünler beýan edilýär. Kanun bilim ulgamynyň işini kämilleşdirmek we bilim hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak üçin möhüm esas bolup hyzmat edýär.
Bilim ulgamynyň ösüşinde uzak möhletleýin meýilnamalara aýratyn ähmiýet berilýär. Ýokary hünär bilimini ösdürmegiň 2026–2052-nji ýyllar üçin Strategiýasy hünärmenleri taýýarlamagyň derejesini ýokarlandyrmaga, ýokary bilimiň mümkinçiliklerini giňeltmäge we ony döwrüň talaplaryna laýyk ösdürmäge gönükdirilendir.
Şeýle hem umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasy bu ugurda möhüm resminamalaryň biridir. Konsepsiýada okuw işinde döwrebap usullary peýdalanmak, elektron okuw serişdelerini we sanly bilim mazmunyny taýýarlamak, mugallymlaryň işine baha bermegiň usullaryny kämilleşdirmek ýaly ugurlara üns berilýär. Bu çäreler okuwçylaryň bilimleri özleşdiriş derejesini ýokarlandyrmaga hem-de okuw-terbiýeçilik işiniň netijeliligini güýçlendirmäge gönükdirilendir.
Bilim ulgamynyň sanlylaşdyrylmagy hem möhüm ugurlaryň biri bolup durýar. Elektron okuw kitaplaryny, usuly gollanmalary, wideo we audio okuw serişdelerini taýýarlamak, şeýle hem bitewi elektron bilim portalynyň mümkinçiliklerini ösdürmek boýunça işler alnyp barylýar. Bu mümkinçilikler mugallymlaryň, okuwçylaryň we olaryň ene-atalarynyň arasynda maglumat alyş-çalşygyny ýeňilleşdirmäge ýardam berýär.
Şu ugurda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň Innowasiýa maglumat merkeziniň işi hem ähmiýetlidir. Merkezde kompýuter sowatlylygy, programmirleme dilleri, kiberhowpsuzlyk, robototehnika, giňeldilen we wirtual hakykat tehnologiýalary, sanly ykdysadyýet hem-de tor tehnologiýalary ýaly ugurlar boýunça okuwlar guralýar. Şeýle başlangyçlar ýaşlaryň tehnologiýalardan peýdalanmak başarnyklaryny ösdürmäge we sanly ykdysadyýet üçin zerur hünär endiklerini kemala getirmäge mümkinçilik döredýär.
Ýokary okuw mekdeplerinde bilimiň hilini ýokarlandyrmak, okuw işiniň netijeliligini bahalandyrmak we bilim edaralarynyň işini kämilleşdirmek hem üns merkezinde saklanýar. Bu işler zähmet bazarynyň talaplaryna laýyk gelýän, nazary bilimleri amaly başarnyklar bilen utgaşdyryp bilýän hünärmenleri taýýarlamak bilen berk baglanyşyklydyr. Sanly tehnologiýalar boýunça ýaşlaryň başarnyklaryny ösdürmek maksady bilen dürli bäsleşikler we taslamalar hem geçirilýär.
Umuman, bilim ulgamynda durmuşa geçirilýän çäreler okuw-terbiýeçilik işini döwrebaplaşdyrmaga, sanly bilim serişdeleriniň elýeterliligini giňeltmäge we ýaşlaryň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Kabul edilýän kanunçylyk namalary, konsepsiýalar we strategiýalar bolsa bu ugurdaky işleriň yzygiderli hem-de uzak möhletleýin esasda alnyp barylmagyna şert döredýär.
Aýjahan HALLYÝEWA,
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy
akademiýasynyň Döwlet dolandyryşy fakultetiniň talyby.
Teswirler