Türkmenistan bilen Owganystanyň arasynda geçirilen ýokary derejeli gepleşikler sebitde energetika, ulag we aragatnaşyk hyzmatdaşlygynyň täze tapgyra çykýandygyny görkezdi. 10-njy awgustda Türkmenistanyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Owganystanyň ykdysady meseleler boýunça wise-premýeri Abdul Ghani Baradaryň duşuşygynda Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyny çaltlandyrmak we ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Esasy üns Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisiniň Türkmenistan–Owganystan bölegine, ýagny Serhetabat–Hyrat aralygyna gönükdirildi. Resmi taýdan “Arkadagyň ak ýoly” diýlip atlandyrylýan bu ugur häzirki wagtda işjeň gurluşyk tapgyrynda bolup, taslama takmynan 300 sany döwrebap tehnikanyň gatnaşmagynda alnyp barylýar.
Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisi diňe bir gaz geçiriji däl, eýsem sebit ýurtlaryny ykdysady taýdan birleşdirýän strategik taslama hökmünde görülýär. Türkmenistan üçin ol Günorta Aziýa bazarlaryna çykmak mümkinçiligini giňeldýär, Owganystan üçin bolsa energiýa üpjünçiligini gowulandyrmak bilen bir hatarda tranzit ýurt hökmünde ornuny güýçlendirýär. Şeýlelikde, taslama sebitleýin ykdysady integrasiýanyň möhüm guralyna öwrülýär.
Duşuşykda Türkmenistanyň “Türkmengaz” döwlet konserni bilen Owganystanyň “Afghan Gas” korporasiýasynyň arasynda gaz üpjünçiligi boýunça Ähtnama hem gol çekildi. Ylalaşyga laýyklykda türkmen gazy Hyrat welaýatyndaky ýaşaýyş jaýlaryna, elektrik stansiýalaryna we senagat kärhanalaryna iberiler. Bu bolsa ýerli ykdysadyýeti ösdürmek, täze iş orunlaryny döretmek we senagat mümkinçiliklerini giňeltmek üçin möhüm ädim hökmünde baha berilýär.
Gepleşiklerde diňe energetika däl, eýsem ulag we aragatnaşyk ugurlary hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistan-Owganystan-Pakistan ugry boýunça elektrik geçiriji we süýüm-optiki torlary ösdürmek boýunça başlangyçlar sebitleýin ykdysady baglanyşyklary güýçlendirmäge gönükdirilýär. Şeýle taslamalar häzirki wagtda energetika bilen birlikde maglumat we logistika akymlarynyň hem ykdysady ösüşde möhüm rol oýnaýandygyny görkezýär.
Şeýle hem Lapis Lazuli halkara ulag geçelgesi boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmek meselesi öňe sürüldi. Bu ugur Owganystan, Türkmenistan, Azerbaýjan, Gruziýa we Türkiýäni birleşdirip, Hazar deňziniň üsti bilen Ýewropa bazarlaryna çykmak üçin möhüm logistika mümkinçiliklerini döredýär. Bitewi logistika merkeziniň döredilmegi söwda akymlarynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga hyzmat edip biler.
Mundan başga-da, iki ýurduň arasynda ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki komiteti döretmek teklip edildi. Bu gurluş iri infrastruktura taslamalarynyň utgaşdyrylmagyna we täze ykdysady ugurlaryň ösdürilmegine institusional esas bolup biler.
Şeýlelikde, “Arkadagyň ak ýoly” diňe bir gaz geçiriji däl, eýsem Türkmenistan bilen Owganystanyň arasynda ykdysady gatnaşyklary çuňlaşdyrýan we Günorta Aziýa bilen täze baglanyşyklary döredýän strategik ugur hökmünde ähmiýetini artdyrýar. Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisiniň üstünlikli durmuşa geçirilmegi Merkezi we Günorta Aziýanyň arasynda täze ykdysady giňişligiň emele gelmegine ýol açyp biler.
Çeşme: Нейтральный Туркменистан
Teswirler